ARTIKELEN

De Pancha Klesha's, de vijf oorzaken van verdriet

Het hindoeïsme omvat religie, maar stipt ook andere onderwerpen aan die tot op heden in ons dagelijkse leven waardevol zijn. Een van die onderwerpen belichten we in dit artikel: de oorzaken van verdriet. Vroeg of laat krijgt elk mens met verdriet te maken als essentieel onderdeel van onze geestelijke leerweg in het leven. Dit artikel gaat in op de Yoga Sutra’s van Patanjali en hoe dit ons inzichten geeft in het ervaren en begrijpen van verdriet. Hierdoor zal het ons helpen met de verwerking van verdrietige situaties.


Dr. Patanjali

Patanjali schreef ongeveer 2000 jaar terug de Yoga Sutra’s. Hij gaf ons daarmee inzichten in hoe men zich door scholing, spirituele inspanning en geestelijke beheersing hogere niveaus van bewustzijn (en zelfs verlossing) kan bereiken. De wijsheid en lessen die hij ons meegeeft, helpen ons in het leven om spiritueel te groeien. Hij vertelt over waarden, hoe gelukzaligheid eruitziet, hoe de geest beheerst kan worden, over het achtvoudige pad van Raja Yoga en over de verlossing. Daarnaast behandelt hij vijf vormen van menselijk verdriet en hoe we daarmee kunnen omgaan


Pancha Klesha

अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः पञ्च क्लेशाः॥३॥ Avidhya asmita raga dvesh abhiniveshaah panca kleshah Onwetendheid, ego, verlangen, afkeer en in leven willen blijven, zijn de vijf vormen van menselijk leed. Yoga Sutra, Hoofdstuk 2 vers 3

In hoofdstuk 2, vers 3 spreekt Patanjali over de Pancha Klesha's (Pancha = vijf, Klesha = vergif). Hiermee doelt Patanjali op de vijf oorzaken van het menselijk lijden: avidhya, asmita, raga, dvesha en abhinivesha.


Avidhya (onwetenheid)

अविद्या क्षेत्रमुत्तरेषाम् प्रसुप्ततनुविच्छिन्नोदाराणाम् ॥४॥ avidhya ksetram-uttarsam prasupta-tanu-vicchinna-udaranam ||4|| De bron van onwetendheid is de basis van waaruit de andere oorzaken rijzen, in de verschillende vormen: inactief, verzwakt of actief. अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्यशुचिसुखात्मख्यातिरविद्या ॥५॥ anitya-asuci-duhkha-anatmasu nitya-suci-sukha-atma-khyatih avidhy ||5|| Onwetendheid is het aannemen als waarheid van de niet-eeuwige, onzuivere en pijnlijke en niet-zelve in plaats van de eeuwige, pure, gelukkige Aatma.

Avidhya is de eerste oorzaak die beschreven wordt. Avidhya (a = niet, vidhya = kennis), vertaalt zich naar onwaarheid of onwetendheid. Onwetendheid of het negeren van waarheid zijn brede termen. Indien wij niet begrijpen wat de waarheid is, kan dit verdriet veroorzaken. We accepteren dan de niet-waarheid voor waarheid. Bijvoorbeeld door het niet herkennen van wie wij daadwerkelijk zijn: het lichaam of de ziel? Of door het niet herkennen dat ons aardse leven en de illusies (maya) in onze wereld tijdelijk zijn.

De waarheid leren begrijpen is niet eenvoudig. Tegenwoordig wordt ook via de huidige media fake news en onwaarheden verspreid. Ook artikelen en foto's op social media worden voor waarheid aangezien, terwijl dat niet altijd zo is. Deze onwaarheden voor waarheid aanschouwen, kan zorgen voor verdriet.

Vidhya is zo belangrijk dat men zegt dat Avidhya ook deels de oorzaak is van de overige 4 kleshas.


Asmita (ego)

दृग्दर्शनशक्त्योरेकात्मतैवास्मिता ॥६॥ drg-darsana-saktyoh-eka-atmata-iva-asmita ||6|| De oorzaak egoïsme ontstaat door de vergissing van het oordelende verstand als het pure bewustzijn te zien.