Karma: Vormen van Karma (2/3)

In het eerste artikel van deze reeks hebben we gekeken naar de betekenis van het woord karma en naar de achtergrond van dit principe. In dit tweede artikel verdiepen we ons verder in de verschillende vormen van karma.

Binnen het hindoeïsme staat karma in direct verband met reïncarnatie. De handelingen die we in dit leven verrichten, kunnen gevolgen hebben die doorwerken in een volgend leven. Karma en wedergeboorte vormen daarom een belangrijk fundament binnen het Sanatana Dharma. Wil je meer weten over reïncarnatie? Lees dan ook ons artikel “Het hindoeïsme: van reïncarnatie naar moksha.”

Onze hindoegeschriften moedigen ons aan om tijdens ons leven als mens spirituele vooruitgang te boeken, zodat we uiteindelijk moksha kunnen bereiken: bevrijding uit de cyclus van geboorte, dood en wedergeboorte.

Jouw intentie: Sakam en Nishkam

Binnen Karma Yoga wordt vaak onderscheid gemaakt tussen twee manieren van handelen: Sakam Karma en Nishkam Karma.

Sakam Karma betekent handelen met een bepaalde verwachting of met een persoonlijk belang. Hierbij verricht iemand een handeling in de hoop dat daar iets voor terugkomt.

Een voorbeeld hiervan is iemand die geld doneert aan een goed doel met de gedachte dat hierdoor tegenslagen in het leven zullen worden voorkomen. Ook wanneer iemand een vriend helpt met verhuizen met de verwachting later zelf geholpen te worden, is er sprake van een vorm van Sakam Karma. De handeling is op zichzelf goed, maar er zit een verwachting of eigen belang achter.

Nishkam Karma betekent daarentegen handelen zonder eigenbelang en zonder verwachting van een beloning. Het ego staat hierbij niet centraal. De handeling wordt verricht uit liefde, compassie en oprechte dienstbaarheid.

Wat je geeft kan van alles zijn: tijd, aandacht, hulp of materiële steun. Het belangrijkste is dat dit gebeurt zonder iets terug te verwachten. Zelfs de verwachting van erkenning of een simpel bedankje hoort daar niet bij.

In de Ramcharitmanas wordt dit idee mooi verwoord in het vers “Ishvara ansh jeeva avinashi”, wat betekent dat de ziel (aatma) een deel is van het goddelijke. Vanuit deze gedachte kan onbaatzuchtige dienstbaarheid aan anderen worden gezien als sewa aan het goddelijke.

Vaak beginnen mensen met het tonen van dienstbaarheid aan familie en vrienden. De spirituele uitdaging ligt er uiteindelijk in om ook compassie en hulp te bieden aan mensen die minder dicht bij ons staan. Het is daarbij wel belangrijk om je eigen grenzen te respecteren. Onbaatzuchtig handelen betekent niet dat je jezelf moet uitputten of je eigen welzijn moet negeren. Naast deze intentie achter onze handelingen worden binnen de karmaleer ook verschillende vormen van karma onderscheiden.

Drie vormen van Karma

Binnen de hindoeïstische filosofie wordt vaak gesproken over drie soorten karma:

1. Sanchit Karma – het verzamelde karma uit vorige levens

2. Prarabdha Karma – het deel van dat karma dat in dit leven tot uitwerking komt

3. Kriyamaan (en Agami) Karma – het karma dat we nu creëren door onze huidige handelingen

   
   

Sanchit Karma

Het woord Sanchit betekent letterlijk “verzameld”. Volgens de karmaleer heeft de ziel in vele vorige levens verschillende handelingen verricht. Elke handeling heeft zijn eigen gevolg, positief of negatief. Al deze handelingen en hun gevolgen vormen samen een grote karmische verzameling, die Sanchit Karma wordt genoemd.

Je kunt dit zien als een soort karmische opslagplaats waarin alle ervaringen en daden uit vorige levens worden bewaard. Niet al dit karma komt in één leven tot uiting. Slechts een deel daarvan wordt actief in een bepaald leven. Dit deel wordt Prarabdha Karma genoemd.

Door spirituele ontwikkeling, bewust handelen en onbaatzuchtige dienstbaarheid kan de invloed van deze karmische lading geleidelijk worden verminderd.

Prarabdha Karma

Het woord Prarabdha betekent “dat wat begonnen is”. Prarabdha Karma verwijst naar het deel van het Sanchit Karma dat in dit leven tot uitwerking komt. Het vormt als het ware de karmische basis van ons huidige bestaan en beïnvloedt bepaalde omstandigheden waarin we geboren worden en de ervaringen die we in het leven tegenkomen.

Iedereen ervaart in het leven momenten van voorspoed en tegenslag. Vanuit de karmische filosofie kunnen deze gebeurtenissen worden gezien als gevolgen van eerdere handelingen, ook uit vorige levens.

Omdat we ons vorige levens niet herinneren, is het meestal niet mogelijk om een directe relatie te leggen tussen een specifieke gebeurtenis en een eerdere handeling. Het doel van deze kennis is daarom niet om gebeurtenissen te verklaren of schuld toe te wijzen, maar om een breder perspectief te ontwikkelen.

Door dit inzicht kan men leren om uitdagingen met meer veerkracht te benaderen en minder gehecht te raken aan resultaten. Het helpt om zowel vreugde als moeilijkheden te zien als onderdeel van een grotere spirituele reis.

Kriyamaan en Agami Karma

Naast het karma uit vorige levens spelen ook onze huidige handelingen een belangrijke rol.

Kriyamaan Karma verwijst naar de handelingen die we op dit moment verrichten. Deze handelingen creëren nieuwe karmische gevolgen.

De toekomstige gevolgen van deze handelingen worden vaak Agami Karma genoemd. Dit zijn de resultaten die zich later in dit leven of in toekomstige levens kunnen manifesteren.

Het concept van karma betekent dus niet dat alles al vastligt. Juist door de keuzes en handelingen die we nu maken, hebben we invloed op onze toekomstige ervaringen en op onze spirituele ontwikkeling.

Dit artikel is bedoeld om inzicht en kennis te verschaffen over het karmische concept, wat je kan helpen om geluk en tegenspoed in je leven in het grotere geheel te plaatsen. Los van de uitgelegde theorie is het allerbelangrijkste om bewust te worden van wie je werkelijk bent; niet alleen het lichaam, maar vooral je aatma, dat een deel is van de Parmatma (het goddelijke). Vanuit die bewustwording streef je ernaar om je dagelijkse handelingen te verbinden met Parmatma, wat bekend staat als Karma Yoga. Dit betekent bewust en met liefde en zorg omgaan met je lichaam, de mensen om je heen en de natuur. Yoga, meditatie en bhakti (devotie) dragen bij aan het vergroten van je bewustzijn en het verder ontwikkelen van je spirituele groei.